Akciğerlerde Fraktal Geometri

Fraktal, kendine benzeyen yapılara sahip canlı veya cansız fizikî sistemleri anlatmak için kullanılır. Kâinata dikkatlice bakıldığında, hemen her şeyin bir fraktal ailesine mensup olduğu görülebilir. Meselâ ağaçlar, hayvanlar, insanlar, taşlar, denizler, bulutlar, gezegenler, galaksiler vb. gözleyebildiğimiz bütün sistemler birer fraktaldır. Her bir fraktal ailesindeki birimlerin, birbirine benzemesi fakat tıpatıp aynı olmaması, insanları hayrete sevk etmektedir. [...]

Yazının Tamamını Oku »

Kâinatın Hayat Merkezli İnşası

Bilim; parçaları tanımlama ve şekillendirmede problem yaşamazken, onları, mânâlı ve fonksiyonel bütünler hâlinde organizasyona ulaştırmakta oldukça zorlanıyor. Çünkü bir bütünde ne kadar parça olduğu ve bunların birbirleriyle nasıl etkileştiği konusunda öğrenilecek çok şey var.

Yazının Tamamını Oku »

Algoritmaların Düşündürdükleri

Türkçede; “Her yiğidin bir yoğurt yiyişi vardır.” sözüyle insanların meseleleri ele alıştaki farklılığı vurgulanır. “Akıl akıldan üstündür.” sözü ise, insanları başkalarının fikirlerine açık olmaya davet eder. Cenâb-ı Hak, insanları farklı mizaç ve kabiliyetlerde yaratmıştır. Bunun hikmetlerinden biri, insanların meselelere farklı açılardan bakabilmelerini ve problemlere değişik çözümler üretebilmelerini sağlamaktır. Bu hikmete uygun davranmak, fikrî zenginlik ve [...]

Yazının Tamamını Oku »

Neden ve Nasıl İlim

“Kâinat kitabı daha fazla, daha geniş ve daha derinlemesine okunabildiği, ayrıca, bilgi çok daha hızlı üretilip iletildiği için, asrımıza bilgi çağı da denmektedir.1 Geçmişte zenginliğin ölçüsü sahip olunan tabiî kaynaklar ve beden gücüydü; zenginleşmenin yolu bunlara, bilhassa toprağa daha çok hükmetmekten geçiyordu. Tarım ve sanayi devrimleri mekanik bilimlerdeki gelişmeyi tetikledikten sonra, hammaddenin değerini kat kat [...]

Yazının Tamamını Oku »

Bir Üniversite Dersi: Kaosun İçindeki Ahenk

Üniversitenin fizik bölümünde, hoca yeni bir konuya başlamıştı. Anlatımı uzun süren teorik modellerden sonra talebelerin dikkatinin dağılmaya başladığını fark eden hoca, konunun kâinattaki örneklerini tartışmak için sordu: – Arkadaşlar, kâinatta müşahede ettiğiniz hâdiseleri insanoğlu için cazip kılan nedir?

Yazının Tamamını Oku »

Faydalanamadığımız Soba: Güneş

Güneş her yıl yaklaşık 1,17×1031 kJ (kilojoule) enerji yayar. Bunun sadece 2 trilyonda biri (54,4×1020 kJ) 150 milyon kilometre uzaktaki Dünya’ya ulaşır. Kısa dalga boylu radyasyon şeklinde gelen bu enerjinin % 30′u atmosfer ve yerkabuğundan uzaya geri yansır, kalan kısım ise, soğrularak ısıya dönüşür. Bu enerjinin yarısı hidrolojik çevrimin (suyun daha fazla buharlaşması ve yağış [...]

Yazının Tamamını Oku »

Hafıza ve Hatırlama

İnsan beyninin ancak % 5′inin aktif kullanılabildiğini duymuşunuzdur. Beyin korteksi yaratılışı icabı, kendisine ulaşan dokunma, işitme, görme ve diğer duyular ile ilgili uyarıların % 99′una cevap vermez. Bir arkadaşım gördüğü bütün arabaları plâka, renk, marka, model ve sahibiyle birlikte istemeden hafızasına alıyordu. Kendisi bu özelliğinden aslında kurtulmak istediğini, ama başaramadığını anlatırdı. Onun gibi, her gördüğümüzü, [...]

Yazının Tamamını Oku »

Boyut Olarak Zaman ve Ötesi

“Zamanı kolayca kavrayamasak da, onun kolayca anlayacağımız bir yönü var: boyut oluşu… Bir yerde buluşacağımız kişiye “zaman” randevusu vermezsek, sadece mekânı belirtmemiz yeterli olmaz. Havada giden bir uzay aracında veya bir helikopterdeyiz. Yer koordinatlarını -yani enlem, boylam ve yüksekliği- belirterek, konum bildiriyoruz. Bunun mânâlı olması için, o anki zamanımızı, yani tarih ve saati de belirtmek [...]

Yazının Tamamını Oku »

Hareket ve Tesadüf

Kâinatta her nesne, her kanun ve her hâdisenin inceden inceye hesaplandığını düşünmek, günümüz insanının kolayca inanabileceği bir husus değil. Kâinattaki hareket eden her şeyde, görünen/görünmeyen matematikî bir gerçeklik olduğu anlaşılmaktadır. Bu durum, ilim tentenesinin örgüleri arasında gezinen ilim adamlarını daha fazla hayrete sevk etmektedir. Günümüzde fizikçiler, en büyük ve en küçük maddî büyüklükler, en büyük [...]

Yazının Tamamını Oku »

Fiziğin Ötesindeki Boyutlar

İnsan anne karnına düştüğü andan ölünceye dek, devamlı bir değişim içinde olmakla birlikte, değişmeyen bir insanî mâhiyete sahiptir ve kendi olarak kalır. Bu durum, varlığın; beş duyuyla idrak edilemeyen, lâboratuvarda incelemeye alınamayan, değişmeyen bir yanı olduğuna işaret eder. Zîrâ şu durmadan değişen, fakat değişmez bir gerçek üzerinde değiştiği için kararlı görünen kâinatın arka plânında metafizikî [...]

Yazının Tamamını Oku »